Viêm bờ mi mắt là tình trạng viêm ở rìa mí, thường gây ngứa, đỏ, sưng, nóng rát, đóng vảy quanh chân lông mi và cảm giác cộm như có dị vật. Bệnh có thể liên quan đến vi khuẩn phát triển quá mức, rối loạn tuyến dầu ở mí mắt, viêm da tiết bã, rosacea hoặc Demodex. Viêm bờ mi thường không lây và hiếm khi gây tổn thương thị lực vĩnh viễn, nhưng dễ tái phát. Vì vậy, vệ sinh bờ mi đều đặn là một phần quan trọng trong việc kiểm soát bệnh.
1. Viêm bờ mi là gì?
Viêm bờ mi là gì? Đây là tình trạng viêm xảy ra ở bờ mí – khu vực có chân lông mi và các tuyến dầu giúp duy trì độ ổn định của màng phim nước mắt. Bệnh có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai mắt, ảnh hưởng đến mí trên, mí dưới hoặc cả hai.
Viêm bờ mi thường được chia thành hai nhóm:
| Loại viêm bờ mi | Vị trí chính | Yếu tố thường liên quan |
| Viêm bờ mi trước | Chân lông mi và mặt ngoài bờ mi | Vi khuẩn, viêm da tiết bã, Demodex |
| Viêm bờ mi sau | Tuyến Meibomian ở phía trong bờ mi | Rối loạn tuyến Meibomian, rosacea |
Viêm bờ mi trước và sau có thể xuất hiện đồng thời. Việc xác định nguyên nhân và loại viêm giúp bác sĩ lựa chọn cách điều trị phù hợp.
2. Dấu hiệu viêm bờ mi mắt thường gặp
Triệu chứng có thể khác nhau giữa từng người và thường rõ hơn vào buổi sáng. Các biểu hiện thường gặp gồm ngứa, đỏ hoặc sưng mí; nóng rát, cay và cộm mắt; vảy hoặc ghèn bám quanh chân lông mi; mí dính vào nhau khi thức dậy; chảy nước mắt hoặc khô mắt; nhạy cảm với ánh sáng và nhìn mờ tạm thời.
Một số người còn nhận thấy lông mi dễ rụng hoặc mọc lệch. Nếu tình trạng kéo dài, viêm có thể ảnh hưởng đến tuyến dầu ở bờ mi và làm màng phim nước mắt kém ổn định.
3. Viêm bờ mi mắt trên và viêm bờ mi mắt dưới có khác nhau không?
Viêm bờ mi mắt trên và viêm bờ mi mắt dưới không phải hai bệnh khác nhau. Đây chủ yếu là cách mô tả vị trí mí đang bị ảnh hưởng; trong y khoa, viêm bờ mi thường được phân loại dựa vào tình trạng viêm ở phía trước hay phía sau bờ mí.
3.1. Viêm bờ mi mắt trên
Khi viêm xảy ra ở mí trên, người bệnh có thể thấy mí sưng đỏ, nặng mắt, ngứa hoặc có vảy quanh chân lông mi. Sau khi ngủ dậy, lông mi đôi khi dính vào nhau do dịch tiết và cặn bám ở bờ mí.
Nếu xuất hiện một cục sưng khu trú, đặc biệt khi đau khi chạm vào, cần phân biệt viêm bờ mi với lẹo hoặc chắp.
3.2. Viêm bờ mi mắt dưới
Viêm bờ mi mắt dưới có thể gây đỏ dọc theo đường chân mi, ngứa, cộm, đóng vảy và cảm giác khô hoặc chảy nước mắt.
Cách điều trị không được quyết định đơn thuần bởi viêm nằm ở mí trên hay mí dưới mà phụ thuộc vào nguyên nhân, loại viêm và mức độ triệu chứng.
3. Nguyên nhân gây viêm bờ mi mắt
Không phải mọi trường hợp viêm bờ mi mắt đều do nhiễm khuẩn. Bệnh có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau.
3.1. Vi khuẩn phát triển quá mức
Vi khuẩn vốn tồn tại trên da và quanh chân lông mi. Khi phát triển quá mức hoặc làm thay đổi môi trường ở bờ mí, chúng có thể góp phần gây viêm, đặc biệt ở viêm bờ mi trước.
3.2. Rối loạn tuyến Meibomian
Các tuyến Meibomian nằm dọc theo bờ mí và tiết ra lớp dầu giúp hạn chế nước mắt bay hơi. Khi tuyến bị tắc hoặc chất dầu tiết ra bất thường, mắt dễ khô, cộm và bờ mi có thể bị viêm.
Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng của viêm bờ mi sau.
3.3. Viêm da tiết bã và rosacea
Viêm bờ mi có thể xuất hiện cùng các bệnh da liễu như viêm da tiết bã hoặc rosacea. Người thường xuyên có gàu ở da đầu, lông mày hoặc vùng da quanh mũi cũng có thể gặp tình trạng viêm ở bờ mí.
3.4. Demodex ở chân lông mi
Demodex là loại ký sinh trùng rất nhỏ có thể sống trong nang lông và tuyến bã. Khi mật độ Demodex tăng cao, chúng có thể liên quan đến viêm bờ mi. Một dấu hiệu gợi ý là lớp vảy hình trụ bám quanh gốc lông mi.
Không nên tự dùng tinh dầu tràm trà nguyên chất hoặc các dung dịch có nồng độ cao quanh mắt để xử lý Demodex vì có thể gây kích ứng hoặc tổn thương bề mặt mắt.
3.5. Dị ứng và mỹ phẩm vùng mắt
Mascara, eyeliner, keo nối mi, mi giả, thuốc nhỏ mắt hoặc dung dịch kính áp tròng có thể gây kích ứng hay phản ứng dị ứng ở một số người. Khi vùng mắt đang đỏ, ngứa hoặc sưng sau khi sử dụng sản phẩm mới, nên ngừng sản phẩm nghi ngờ và theo dõi triệu chứng.
>>> Xem thêm: Nối mi có hại không? Sự thật về nguy cơ rụng mi thật
4. Viêm bờ mi có tự khỏi không?
Viêm bờ mi có tự khỏi không? Một đợt viêm nhẹ có thể cải thiện khi bờ mi được vệ sinh và chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, viêm bờ mi mạn tính thường có xu hướng tái phát, vì vậy không nên hiểu rằng bệnh sẽ tự khỏi hoàn toàn và không bao giờ xuất hiện trở lại.
Với thể mạn tính, mục tiêu là kiểm soát tình trạng viêm, giảm triệu chứng và hạn chế tái phát. Người bệnh có thể cần duy trì vệ sinh bờ mi ngay cả khi mắt đã hết ngứa, đỏ hoặc đóng vảy.
Nếu triệu chứng không cải thiện dù đã chăm sóc đúng cách hoặc liên tục tái phát, nên khám chuyên khoa Mắt để xác định nguyên nhân.
5. Viêm bờ mi bao lâu thì khỏi?
Viêm bờ mi bao lâu thì khỏi phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ viêm và khả năng đáp ứng với điều trị. Không có một mốc thời gian chính xác áp dụng cho tất cả mọi người.
| Tình trạng | Diễn tiến thường gặp |
| Viêm nhẹ | Có thể giảm dần khi vệ sinh bờ mi đều đặn |
| Viêm cần dùng thuốc | Thường cải thiện trong quá trình điều trị theo chỉ định |
| Viêm bờ mi mạn tính | Có thể tái phát và cần kiểm soát lâu dài |
| Không cải thiện hoặc nặng hơn | Cần khám lại để xác định nguyên nhân |
Một số trường hợp có thể cải thiện trong vài ngày đến vài tuần. Tuy nhiên, cảm giác dễ chịu hơn không có nghĩa nguyên nhân gây bệnh đã được kiểm soát hoàn toàn. Đặc biệt với rối loạn tuyến Meibomian, rosacea hoặc viêm bờ mi tái phát, việc chăm sóc có thể cần duy trì lâu dài.
6. Cách chữa viêm bờ mi mắt tại nhà nhanh nhất
Không có cách chữa viêm bờ mi mắt tại nhà nhanh nhất có thể bảo đảm khỏi bệnh trong một thời gian cố định. Với trường hợp nhẹ, biện pháp nền tảng là chườm ấm và vệ sinh bờ mi đúng cách nhằm làm mềm vảy, hỗ trợ tuyến dầu hoạt động và giảm khó chịu.
6.1. Chườm ấm
Rửa tay sạch, sau đó dùng khăn sạch thấm nước ấm vừa phải và đặt lên mắt đang nhắm trong vài phút. Khi khăn nguội, có thể làm ấm lại.
Nhiệt độ chỉ cần đủ ấm và dễ chịu, không dùng nước nóng vì vùng da quanh mắt rất mỏng.
6.2. Massage bờ mi nhẹ nhàng
Sau khi chườm ấm, có thể massage nhẹ bờ mí theo hướng dẫn của bác sĩ để hỗ trợ chất dầu trong tuyến Meibomian thoát ra dễ dàng hơn.
Không bóp mạnh mí hoặc ấn trực tiếp lên nhãn cầu. Nếu mí sưng đau nhiều hoặc chưa xác định được nguyên nhân, không nên tự massage mạnh.
6.3. Làm sạch bờ mi và chân lông mi
Dùng gạc, khăn sạch hoặc sản phẩm vệ sinh mí phù hợp để nhẹ nhàng loại bỏ vảy và cặn bám quanh chân lông mi. Luôn rửa tay trước và sau khi vệ sinh mắt.
Nếu bệnh có xu hướng tái phát, việc vệ sinh mí thường cần được duy trì ngay cả khi triệu chứng đã giảm.
6.4. Giảm khô và kích ứng mắt
Viêm bờ mi thường đi kèm khô mắt do lớp dầu của màng phim nước mắt hoạt động không tốt. Nước mắt nhân tạo có thể giúp giảm khô, cộm ở một số người, nhưng nên lựa chọn sản phẩm phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
7. Những điều không nên làm khi bị viêm bờ mi
Khi đang bị viêm bờ mi mắt, chăm sóc không đúng cách có thể khiến vùng mí kích ứng nhiều hơn. Không nên tự nặn lẹo hoặc chắp, cạy mạnh vảy chân mi, chườm bằng nước quá nóng hoặc sử dụng tinh dầu nguyên chất quanh mắt.
Đặc biệt, không tự mua thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc dùng kháng sinh kéo dài khi chưa có chỉ định. Những thuốc này có vai trò trong một số trường hợp nhưng cần được bác sĩ lựa chọn và theo dõi.
Trong thời gian mắt đang viêm, nên hạn chế mascara, eyeliner, mi giả và các sản phẩm trang điểm sát chân mi. Nếu kính áp tròng làm mắt đỏ, khô hoặc cộm hơn, nên tạm ngừng sử dụng và hỏi bác sĩ khi nào có thể đeo lại.
8. Viêm bờ mi mắt được điều trị như thế nào?
Nếu vệ sinh bờ mi không đủ kiểm soát triệu chứng, bác sĩ sẽ đánh giá bờ mí, chân lông mi, tuyến Meibomian và bề mặt mắt để xác định nguyên nhân.
8.1. Thuốc kháng sinh
Kháng sinh tại chỗ có thể được chỉ định trong một số trường hợp liên quan đến vi khuẩn. Một số bệnh nhân viêm bờ mi sau hoặc rosacea mắt có thể cần thuốc đường uống.
Không nên tự dùng kháng sinh vì không phải tất cả trường hợp viêm bờ mi đều do nhiễm khuẩn.
8.2. Thuốc chống viêm
Bác sĩ có thể cân nhắc thuốc chống viêm khi tình trạng viêm không đáp ứng đầy đủ với các biện pháp khác.
Thuốc nhỏ mắt chứa corticoid cần đặc biệt thận trọng. Sử dụng sai hoặc kéo dài có thể gây tác dụng phụ ở mắt, do đó chỉ nên dùng theo đơn và thời gian bác sĩ chỉ định.
8.3. Điều trị nguyên nhân đi kèm
Nếu viêm liên quan đến Demodex, rối loạn tuyến Meibomian, rosacea hoặc viêm da tiết bã, việc kiểm soát nguyên nhân đi kèm là một phần quan trọng của điều trị.
9. Viêm bờ mi mắt có nguy hiểm không?
Phần lớn trường hợp viêm bờ mi mắt gây khó chịu nhưng không dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn. Tuy nhiên, viêm kéo dài hoặc tái phát nhiều lần có thể gây một số biến chứng.
9.1. Rụng hoặc mọc lệch lông mi
Viêm quanh nang lông kéo dài có thể khiến lông mi rụng, đổi màu hoặc mọc sai hướng. Mi mọc hướng vào trong còn có thể cọ vào bề mặt mắt.
9.2. Lẹo và chắp
Rối loạn hoặc tắc các tuyến dầu ở mí có thể góp phần hình thành lẹo hoặc chắp. Hai tình trạng này thường biểu hiện bằng một nốt hoặc khối sưng khu trú trên mí.
9.3. Khô mắt
Tuyến Meibomian hoạt động bất thường có thể khiến lớp dầu của màng phim nước mắt suy giảm, làm nước mắt bay hơi nhanh hơn và gây khô, nóng rát hoặc cộm mắt.
>>> Xem thêm: Bệnh khô mắt phải làm sao? 7 cách giúp mắt dễ chịu hơn
9.4. Tổn thương giác mạc
Trường hợp viêm nặng, khô mắt đáng kể hoặc lông mi mọc lệch có thể ảnh hưởng đến giác mạc. Đây là lý do người bệnh không nên chủ quan nếu xuất hiện đau mắt, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ kéo dài.
10. Khi nào viêm bờ mi cần đi khám?
Bạn nên khám chuyên khoa Mắt nếu đã vệ sinh và chăm sóc bờ mi nhưng triệu chứng không cải thiện, bệnh liên tục tái phát, lông mi rụng nhiều hoặc thường xuyên xuất hiện lẹo, chắp.
Cần đi khám sớm nếu có đau mắt nhiều, sợ ánh sáng, nhìn mờ kéo dài, mí sưng đỏ tăng nhanh, nhiều ghèn hoặc mủ. Những biểu hiện này có thể liên quan đến vấn đề khác ngoài viêm bờ mi đơn thuần và cần được bác sĩ kiểm tra.
11. Cách hạn chế viêm bờ mi tái phát
Với người từng bị viêm bờ mi mắt, duy trì vệ sinh mí quan trọng không kém điều trị trong giai đoạn có triệu chứng. Nên làm sạch bờ mi đều đặn, tẩy trang kỹ trước khi ngủ, rửa tay trước khi chạm vào mắt và vệ sinh dụng cụ trang điểm thường xuyên.
Không dùng chung mascara, eyeliner hoặc khăn mặt. Mỹ phẩm mắt cũ, quá hạn hoặc từng sử dụng trong giai đoạn nhiễm trùng nên được thay mới khi cần. Người có gàu, viêm da tiết bã hoặc rosacea cũng nên kiểm soát tốt tình trạng da để giảm nguy cơ tái phát.
12. Câu hỏi thường gặp về viêm bờ mi mắt
12.1. Viêm bờ mi có lây không?
Thông thường không. Bệnh thường liên quan đến vi khuẩn vốn có trên da, rối loạn tuyến dầu hoặc các bệnh da liễu chứ không được xem là bệnh lây truyền thông thường giữa người với người.
12.2. Viêm bờ mi có gây rụng lông mi không?
Có thể. Tình trạng viêm kéo dài có thể khiến mi rụng hoặc mọc sai hướng. Nếu mi rụng nhiều hoặc thành khoảng rõ rệt, nên đi khám.
12.3. Viêm bờ mi có đeo kính áp tròng được không?
Nếu kính áp tròng khiến mắt đỏ, khô hoặc cộm hơn, nên tạm ngừng trong đợt viêm và hỏi bác sĩ trước khi sử dụng lại.
12.4. Viêm bờ mi có trang điểm được không?
Nên hạn chế trang điểm vùng mắt khi đang viêm, đặc biệt là mascara và eyeliner sát chân mi. Mỹ phẩm cũ hoặc nhiễm bẩn cũng có thể làm tình trạng kích ứng nặng hơn.
12.5. Viêm bờ mi có phải lẹo không?
Không. Viêm bờ mi gây viêm dọc bờ mí, trong khi lẹo thường tạo thành một nốt sưng đỏ, đau và khu trú ở mí mắt.
12.6. Viêm bờ mi có tái phát không?
Có. Viêm bờ mi mạn tính có thể tái đi tái lại, vì vậy vệ sinh bờ mi thường cần được duy trì ngay cả khi triệu chứng đã hết.
13. Kết luận
Viêm bờ mi mắt thường không nguy hiểm đến thị lực nhưng có thể kéo dài và tái phát nếu nguyên nhân chưa được kiểm soát. Chườm ấm và vệ sinh bờ mi đúng cách là những biện pháp chăm sóc nền tảng; thuốc chỉ nên sử dụng khi có chỉ định phù hợp.
Nếu tình trạng sưng, đỏ hoặc cộm không cải thiện, thường xuyên tái phát hoặc đi kèm đau mắt, sợ ánh sáng và nhìn mờ, nên khám chuyên khoa Mắt thay vì tiếp tục tự điều trị tại nhà.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ.