Tác hại của cây thuốc dòi có thể bao gồm đau bụng, tiêu chảy, dị ứng hoặc một số phản ứng bất lợi khi dùng quá nhiều và không phù hợp với cơ địa. Cây thuốc dòi vốn được dân gian sử dụng để thanh nhiệt, giảm ho và tiêu đờm, nhưng thảo dược tự nhiên không đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối. Đặc biệt, tác hại của cây thuốc dòi tím cũng cần được lưu ý ở phụ nữ mang thai, người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, mắc bệnh nền hoặc đang dùng thuốc điều trị. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận biết những rủi ro có thể gặp, dấu hiệu cần ngừng sử dụng và cách dùng dược liệu này an toàn hơn.
1. Cây thuốc dòi có độc không?
Cây thuốc dòi chưa được xem là dược liệu có độc tính cao nếu được nhận diện đúng và sử dụng hợp lý. Một nghiên cứu trên động vật không ghi nhận độc tính cấp đường uống của chế phẩm chiết xuất từ cây thuốc dòi (Pouzolzia zeylanica). Tuy nhiên, kết quả này chưa đủ để khẳng định dược liệu hoàn toàn an toàn cho người, đặc biệt khi dùng liều cao hoặc kéo dài.
Trên thực tế, người dùng vẫn có thể gặp phản ứng bất lợi do cơ địa, liều lượng, bệnh nền, thuốc đang sử dụng hoặc chất lượng dược liệu. Việc hái nhầm cây, dùng nguyên liệu nhiễm bẩn hay ẩm mốc cũng làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe. Vì vậy, không nên tự ý dùng cây thuốc dòi thay thế thuốc hoặc phác đồ điều trị được bác sĩ chỉ định.
2. 6 tác hại của cây thuốc dòi cần lưu ý
Các tác hại của cây thuốc dòi thường liên quan đến việc sử dụng quá nhiều, kéo dài hoặc không phù hợp với tình trạng sức khỏe. Dưới đây là những phản ứng bất lợi người dùng cần lưu ý.
2.1. Tác hại của cây thuốc dòi gây đau bụng, lạnh bụng hoặc tiêu chảy
Theo y học cổ truyền, cây thuốc dòi có tính mát nên có thể không phù hợp với người có hệ tiêu hóa nhạy cảm hoặc thường xuyên bị lạnh bụng. Sau khi uống, một số người có thể gặp tình trạng đau bụng, đi ngoài nhiều lần hoặc phân lỏng.
Người đang bị tiêu chảy không nên tiếp tục uống nước cây thuốc dòi vì có thể khiến triệu chứng trở nên khó chịu hơn. Nếu tình trạng rối loạn tiêu hóa kéo dài, người dùng nên ngừng sử dụng và đi khám.
>>> Đọc thêm: Mực kỵ gì? 6 món kỵ và 5 nhóm người không nên ăn
2.2. Tác hại của cây thuốc dòi có thể gây buồn nôn hoặc nôn
Buồn nôn và nôn có thể xảy ra khi cơ thể không dung nạp dược liệu hoặc người dùng uống nước sắc quá đặc, quá nhiều. Phản ứng nhẹ có thể giảm sau khi ngừng sử dụng.
Nếu nôn liên tục, không thể ăn uống, chóng mặt hoặc có dấu hiệu mất nước, người bệnh cần được thăm khám sớm. Không nên cố tiếp tục uống với suy nghĩ cơ thể đang “thải độc”.
2.3. Nguy cơ dị ứng và kích ứng da
Một số người có thể bị ngứa, nổi mẩn, phát ban hoặc viêm da sau khi uống hay tiếp xúc trực tiếp với cây thuốc dòi. Nguy cơ này thường đáng lưu ý hơn ở người có cơ địa nhạy cảm hoặc từng dị ứng với thảo dược.
Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần ngừng sử dụng và theo dõi phản ứng của cơ thể. Trường hợp khó thở, choáng, sưng môi, lưỡi hoặc mặt cần được cấp cứu ngay vì đây có thể là biểu hiện của phản ứng dị ứng nghiêm trọng.
2.4. Tác hại của cây thuốc dòi có thể làm tăng đi tiểu và ảnh hưởng cân bằng nước – điện giải
Theo kinh nghiệm dân gian, cây thuốc dòi có tác dụng lợi tiểu. Vì vậy, uống quá nhiều hoặc dùng liên tục trong thời gian dài có thể khiến người dùng đi tiểu thường xuyên, mệt mỏi, chóng mặt hoặc uể oải.
Hiện chưa có đủ nghiên cứu lâm sàng để khẳng định cây thuốc dòi gây mất khoáng chất ở tất cả người sử dụng. Tuy nhiên, người cao tuổi, người mắc bệnh thận hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu vẫn cần đặc biệt thận trọng.
2.5. Có nguy cơ tương tác với thuốc điều trị
Dữ liệu về tương tác giữa cây thuốc dòi và thuốc Tây hiện còn hạn chế. Tuy nhiên, người đang điều trị bệnh mạn tính nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng, nhất là khi đang dùng:
• Thuốc lợi tiểu.
• Thuốc điều trị huyết áp.
• Thuốc hạ đường huyết.
• Thuốc điều trị bệnh thận.
• Các loại thuốc phải sử dụng dài ngày.
Việc dùng chung có thể ảnh hưởng đến tác dụng của thuốc hoặc làm tăng nguy cơ gặp phản ứng không mong muốn. Người bệnh không được tự ý ngừng thuốc, giảm liều hoặc thay thuốc điều trị bằng cây thuốc dòi.
2.6. Tiềm ẩn rủi ro từ dược liệu không bảo đảm chất lượng
Cây thuốc dòi thường mọc sát mặt đất nên dễ bám bụi, nhiễm vi sinh vật hoặc tồn dư hóa chất từ môi trường. Nếu không được rửa và sơ chế kỹ, dược liệu có thể gây ảnh hưởng đến đường tiêu hóa.
Ngoài ra, tên gọi dân gian khác nhau giữa các địa phương làm tăng nguy cơ hái nhầm loài cây. Cây thuốc dòi khô bảo quản không đúng cách còn có thể bị ẩm mốc hoặc nhiễm khuẩn. Vì vậy, chỉ nên sử dụng dược liệu được nhận diện chính xác, có nguồn gốc rõ ràng và không có dấu hiệu đổi màu, ẩm mốc hay mùi bất thường.
>>> Đọc thêm: Lá sung, quả sung kỵ gì? Đọc ngay để tránh rước họa
3. Tác hại của cây thuốc dòi tím có khác cây thuốc dòi thông thường không?
Hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học cho thấy tác hại của cây thuốc dòi tím khác biệt rõ ràng so với cây thuốc dòi thông thường. “Cây thuốc dòi tím” chủ yếu là tên gọi dân gian dựa trên đặc điểm màu sắc của thân hoặc lá. Việc chỉ dựa vào màu sắc để nhận diện có thể dẫn đến nhầm lẫn giữa các loài cây.
Cây thuốc dòi tím vẫn có thể gây rối loạn tiêu hóa, dị ứng, kích ứng hoặc đi tiểu nhiều nếu sử dụng không phù hợp. Người đang dùng thuốc điều trị cũng cần thận trọng vì dữ liệu về tương tác thuốc của dược liệu này còn hạn chế. Để giảm rủi ro, người dùng nên xác định đúng loài và chỉ chọn dược liệu có nguồn gốc rõ ràng.
4. Những ai không nên uống cây thuốc dòi?
Một số đối tượng nên tránh hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi uống cây thuốc dòi:
• Phụ nữ mang thai hoặc đang cố gắng mang thai: Không nên sử dụng vì chưa có đủ dữ liệu chứng minh tính an toàn đối với thai kỳ.
• Phụ nữ đang cho con bú: Chưa rõ các hoạt chất trong cây có đi vào sữa mẹ hoặc ảnh hưởng đến trẻ hay không.
• Trẻ nhỏ: Chỉ sử dụng khi được bác sĩ hoặc thầy thuốc có chuyên môn hướng dẫn.
• Người đang đau bụng hoặc tiêu chảy: Tính mát của dược liệu có thể khiến các triệu chứng tiêu hóa khó chịu hơn.
• Người có tiền sử dị ứng với thảo dược: Có nguy cơ bị ngứa, phát ban hoặc các phản ứng dị ứng khác.
• Người mắc bệnh gan, thận, huyết áp hoặc tiểu đường: Cần được tư vấn trước khi dùng để hạn chế ảnh hưởng đến bệnh nền và thuốc điều trị.
• Người đang sử dụng thuốc dài ngày: Không nên tự kết hợp cây thuốc dòi với thuốc Tây khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
• Người chuẩn bị phẫu thuật: Nên thông báo với bác sĩ về tất cả thảo dược đang dùng và ngừng theo thời điểm được hướng dẫn.
>>> Đọc thêm: Thịt mèo kỵ gì? Vì sao không nên ăn thịt mèo?
5. Uống cây thuốc dòi nhiều có sao không?
Uống quá nhiều hoặc sử dụng cây thuốc dòi liên tục trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, đi tiểu nhiều và mệt mỏi. Vì vậy, không nên dùng nước cây thuốc dòi thay hoàn toàn nước lọc hằng ngày.
Hiện chưa có một liều dùng an toàn chung cho mọi đối tượng. Hàm lượng hoạt chất có thể thay đổi tùy cây tươi hay khô, nguồn trồng, bộ phận được sử dụng và cách chế biến. Người dùng không nên tự áp dụng liều lượng truyền miệng hoặc tăng lượng dược liệu với mong muốn chữa bệnh nhanh hơn. Nếu muốn sử dụng cây thuốc dòi để hỗ trợ điều trị, cần hỏi ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc có chuyên môn.
6. Cần làm gì khi gặp tác dụng phụ do cây thuốc dòi?
Khi xuất hiện phản ứng bất thường, người dùng nên ngừng uống cây thuốc dòi và các sản phẩm chứa dược liệu này. Nếu chỉ đau bụng hoặc tiêu chảy nhẹ, cần theo dõi triệu chứng và uống đủ nước để hạn chế mất nước.
Nên giữ lại mẫu cây, bao bì hoặc sản phẩm đã sử dụng để bác sĩ có thêm thông tin xác định nguyên nhân. Người dùng cần đi khám nếu đau bụng, tiêu chảy hoặc nôn kéo dài, cơ thể mệt lả hay có dấu hiệu mất nước.
Gọi cấp cứu ngay khi xuất hiện các biểu hiện nghiêm trọng như:
• Khó thở hoặc thở khò khè.
• Sưng môi, lưỡi, mặt hoặc cổ họng.
• Nổi mề đay toàn thân.
• Chóng mặt dữ dội, choáng hoặc ngất.
Đây có thể là dấu hiệu của phản ứng dị ứng nghiêm trọng, cần được xử trí y tế kịp thời.
>>> Đọc thêm: 11 tác hại của baking soda: Uống, bôi da và dùng sai cách nguy hiểm thế nào?
7. Cách hạn chế tác hại khi sử dụng cây thuốc dòi
Để giảm nguy cơ gặp tác hại của cây thuốc dòi, người dùng cần lưu ý:
• Tham khảo bác sĩ hoặc thầy thuốc có chuyên môn, đặc biệt nếu có bệnh nền hay đang dùng thuốc.
• Xác định đúng loại cây và không sử dụng dược liệu không rõ nguồn gốc.
• Rửa, sơ chế kỹ; loại bỏ cây có dấu hiệu ẩm mốc, đổi màu hoặc mùi bất thường.
• Không tự tăng lượng dược liệu, nấu nước quá đặc hay tùy tiện kết hợp với nhiều loại thảo dược.
• Không dùng liên tục trong thời gian dài hoặc uống thay nước lọc.
• Không sử dụng cây thuốc dòi để thay thế thuốc và phác đồ điều trị của bác sĩ.
• Ngừng dùng nếu cơ thể xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Tác hại của cây thuốc dòi có thể bao gồm rối loạn tiêu hóa, dị ứng, đi tiểu nhiều và nguy cơ tương tác với thuốc nếu sử dụng không đúng cách. Do dữ liệu về độ an toàn trên người còn hạn chế, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc điều trị nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng dược liệu này.
>>> Đọc thêm: Quả hồng kỵ với gì? 9 thực phẩm không ăn cùng để tránh hại sức khỏe